info@pherbal.com

 
  

آدرس کانال تلگرام گیاهان دارویی پیروز
https://t.me/joinchat/AAAAAEFO8LQQwpY3uhpkqg

حكيم اسماعيل جرجاني



بنام خدا

 حكيم عاليقدر سيد اسماعيل جرجاني


قرن پنجم هجري قمري

مولف كتاب ارجمند ذخيره خوارزمشاهي


سيد اسماعيل جرجاني پزشك مشهور ايران و اسلام از جمله دانشمنداني است كه با وجود اشتهار ، از

دوران زندگي او آگاهي اندكي در دست مي باشد
.
سيد اسماعيل جرجاني نامي است كه بر تارك پزشكي ايران و اسلام مي درخشد و دانشمندي است كه از

برترين مفاخر و مشاهير اين مرز و بوم به حساب مي آيد . در مقام آشنايي با اين پزشك برجسته وحكيم خردمند

و نويسنده تواناي ايران زمين ،  شايد بهتر باشد نخست بخشي از القاب و عباراتي كه فضلاي هم عصر وي يا

دانشمندان متأخر در بزرگداشت و تجليلش نگاشته اند  . ياد كرد
:
تاج العتره، نجم الاسلام ، شفاء الارواح ،  شرف مكمل علوم الاوايل ، قدوه العلماء، افضل الحكماء ، احياگر))
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

(( طب و ساير علوم ، مقنن قانون و مجدد رسوم طبيه

كه همگي نشان از اوج شهرت و عظمت اين حكيم گران مايه از قرنها پيش تا عصر حاضر دارد . با وجود

تمام اين القاب و عبارات بايد اضافه كرد كه متأسفانه اطلاعات و آگاهيهاي ما در مورد جرجاني كه برگرفته از

تذكره ها و منابع مختلف و نيز آثار خود وي است و بسيار محدود و اندك مي باشد.









 در بهار زندگي

سيد اسماعيل ابن حسن ابن محمد ابن محمود ابن احمد ملقب به زين الدين و شرف الدين

 در شهر گرگان (جرجان) واقع در نزديكي سواحل درياي خزر   به سال 434 هجري

 چشم به جهان گشود . گفته مي شود وي اصلاً از سادات اصفهان بوده است بطوريكه از او به عنوان

سپاهاني گرگاني نيز نام برده اند، اما اينكه پدر و يا اجدادش كه بوده و چه زماني و به چه علتي از اصفهان به

                                               شهر گرگان مهاجرت نمود ه اند اطلاعي در دست نيست .                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             
در اين دوران ،  در نزد اهل علم  همه جا صحبت از مدارس و علماي جرجان  بوده

مي توان پنداشت كه جرجاني تحصيلات خويش را در همان شهر آغاز نموده باشد . از سوي ديگر اينكه تحصيلات

طبي خود را كه در آن روزگار از سنين اوليه جواني آغاز مي شد،  در گرگان شروع كرده است نيز چندان بعيد

نمي نمايد . گفتني است جرجان شهري بود كه شيخ الر ئيس ابن سينا مدتي را در آنجا بسر برده و تدريس مي كرده

و حتي كتاب اول قانون را نيز در همانجا تأليف نمود . همچنين دانشمند و پزشك بزرگ ديگري چون ابوالفرج علي

ابن حسين ابن هندو (صاحب كتاب مفتاح الطب ) از سال 400 هجري قمري و تا پايان زندگي كه بنا بنوشته نامه

دانشوران سال 455 هجري قمري مي باشد، در جرجان حضور داشته و به تدريس علوم مشغول بوده است.




نام‌ و القاب


                                                               
الامير السيد الامام‌ زين‌الدين‌ اسماعيل‌ بن‌ الحسن‌ بن‌ محمد بن‌ محمود بن‌ احمد الحسيني‌ الجرجاني‌ المتطبب ‌، نامش‌ سيداسماعيل‌ فرزند حسن‌ فرزند محمد فرزند محمود فرزند احمدالحسيني‌ ملقب‌ به‌

زين‌الدين‌ يا شرف‌الدين‌ و مكني‌ به‌ ابوالفتح‌ ) يا ابوالفضل‌ يا ابوابراهيم‌ ( معروف‌ به‌ ابوالفضائل‌ سيداسماعيل‌ جرجاني)






 زندگينامه و آثار حكيم جرجاني

بدين ترتيب مي توان گفت جرجاني احتمالاً فراگيري طب و حتي حكمت را در محضر شاگردان ابن سينا

در جرجان  و نيز از محضر  ابن هندو  يا شاگردان ابوالفرج ابن هندو آغاز كرده است
.
 شايد اگر مطلب ذكر شده در نسخه كتابت يافته بتاريخ 789 هجري قمري از كتاب الاغراض الطبيه جرجاني را مستند قرار دهيم

سيد اسماعيل جرجاني را تكميل كننده طب بوعلي سينا و ابن هندو  ، مي يابيم .



مسافرت هاي جرجاني

يكي از نكات جالبي كه از نوشته هاي جرجاني درباره وي مشخص ميشود مسافرتهاي او در جهت

تحصيل دانش مي باشد . گويا جرجاني پس از چندي از زادگاهش عزم سفر نموده و در ابتدا به نيشابور و سپس به

نقاط مختلفي از عراق ، فارس و خوزستان عزيمت كرده و در هر يك از اين نواحي از پزشكان آنجا بهره برده است
.

مسافرت هاي جرجاني به شهرها ، بيانگر وجود مراكز مهم آموزش طب در سده پنجم هجري مي باشد
.
البته با توجه به « شهر بيمارستانهاي معظم » و « مركز بزرگ علم و معرفت » نيشابور

و مجلس درس ابن ابي صادق نيشابوري ، پزشك برجسته آن دوران در اين شهر ، علت عزيمت جرجاني به نيشابور مشخص

مي گردد
.
در عراق كه بنا به نظر  سيريل الگود   در تاريخ پزشكي ايران همان عراق عجم است، شهر ي مانند ري

با سابقه حضور پزشكان بزرگي چون ذكرياي رازي و   ابوالحسن ترنجي و نيز شهر تاريخي اصفهان با سابقه حضور 14 ساله ابن سينا در آن  و نيز

                             وجود پزشك معروفي چون ابن مندو يه  را فراموش نكنيم  كه هر دو شهر در اين عصر ، داراي بيمارستانهاي بزرگ و معروفي بوده ا ند .    
                                                
و البته لقب اصفهاني جرجاني و انديشه ديدار بستگان نيز مي توانسته دليل مضاعفي براي وي در  مسافرت به اصفهان باشد .

در شيراز بيمارستان مشهوري وجود داشت كه از زمان ابو ماهر موسي ابن سيار و شاگردان نامدارش همچون علي ابن

عباس اهوازي داراي پزشكاني برجسته بود . و بالاخره در خوزستان نيز با وجود آنكه بيمارستان و دانشگاه كهن

جندي شاپور كم و بيش غيرفعال بود اما همچنان پزشكان اين مكتب ديرين كه در ساير مناطق خوزستان مانند

اهواز بسر مي بردند از شهرت برخوردار بودند
.

از ميان اين مناطق بجز شهر نيشابور ، تنها شهر ديگري كه جرجاني خود به حضورش در آن اذعان دارد

شهر قم واقع در عراق عجم ( اراك ) مي باشد . قم در روزگار جرجاني بعنوان شهري به تمامي شيعه نشين مشهور بوده است

و نيز مدرساني  چند در اين شهر وجود داشته كه به آموزش علوم مختلف ديني و غيرديني مي پرداخته اند
.
بنا بر اشاره جرجاني در ذخيره ، وي خود در شهر قم با فرزندان كيا گوشيارگيلي منجم شهير سده چهارم

هجري كه آنان نيز به اين علم اشتغال داشته اند ، ملاقات نموده است .

اينكه جرجاني چه وقت و چرا به شهر قم

عزيمت كرده مشخص نيست و فقط مي توان اين مسافرت را به قبل از سال 504 هجري قمري (سال عزيمت به

خوارزم و تأليف ذخيره ) و احتمالاً در همان زمان مسافرتش در جواني به عراق عجم نسبت داد .  اين سفر همچنين

مي تواند نشان از عقا يد و يا دست كم علائق شيعي جرجاني باشد . علاوه بر نقاط مزبور، جرجاني خود به حضورش

در شهرهاي مرو و بلخ (احتمالاً در دوره جواني) نيز اشاره دارد


استادان جرجاني
.
 
گیاهان دارویی
نقشه سایت



 
تبلیغات









 
کاربران
1396 آذر
پنجشنبه
23
جملات متحرک

اگر می خواهید در زندگی
نسبت به
شرایط و محیط تان تغییر
و پیشترفت کنید ؛
باید ابتدا تغییرات درونی در
خودتان ایجاد کنید ؛
تغییرات ذهنی که باعث
موفقیت شما بشود
سخن روز
بعضی آدمها فکر می کنند قوی بودن , یعنی هیچ گاه احساس درد نکردن اما در واقع قوی ترین آدمها اونهایی هستند که درد رو حس می کنند , می فهمند و می پذیرند ....
مدیر سایت
مدیراسبق :  بناری

مدیر فعلی : شاطری پور
نظرسنجی
نظرتان در رابطه با کتاب توحید چیست؟
گروه های خبری